1 ... 14 15 16 17 18 19 20 21 22

﴿أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُواْ السَّيِّئَاتِ أَن يَخْسِفَ اللّهُ بِهِمُ الأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَشْعُرُونَ﴾

səhifə17/22
tarix24.05.2018
ölçüsü2.28 Mb.

﴿أَفَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُواْ السَّيِّئَاتِ أَن يَخْسِفَ اللّهُ بِهِمُ الأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذَابُ مِنْ حَيْثُ لاَ يَشْعُرُونَ﴾

Pislikləri hiylə ilə həyata keçirənlər Allahın onları yerə gömməsindən və ya gözləmədikləri yerdən ilahi əzaba düçar olmalarından amandadırlarmı?”


● Ayə 46:

﴿أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُم بِمُعْجِزِينَ﴾

Sə’y göstərdikləri zaman əzabın onları qəfil yaxalamasından qorxmurlarmı? Belə ki, o əzabı uzaqlaşdırmağı bacarmazlar.”


● Ayə 47:

﴿أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرؤُوفٌ رَّحِيمٌ﴾

Əzab onları təşviş içində olduqları halda yaxalamazmı? Əlbəttə, sizin Rəbbiniz rəuf (rəf’ətli) və mehribandır.”


Nöqtələr

● Allah-təala bu ayələrdə din əleyhinə qurğu Qur’anlar üçün 4 növ əzabdan danışır: yer əzabı, göy əzabı, qəfil əzab, ruhi əzab.

Bildirişlər

1. Yalnız höccət tamamlandıqdan, bəhanəyə yer qalmadıqdan sonra ilahi əzab nazil olur. (Ötən ayələrdə peyğəmbərlik mövzusu bəyan olunduqdan sonra bu ayədə müxaliflər hədələnir.)

2. Fitnədən əl çəkmək üçün ilahi əzab ehtimalı bəs edir.

3. Din əleyhinə çalışanlar bilsinlər ki, Allahın elm və qüdrəti qarşısında onların qurğuları puçdur.

4. Allahın qəhr-qəzəbinin vaxtını, yerini və növünü müəyyənləşdirib aradan çıxmaq mümkünsüzdür.

5. Heç bir fərd və amil ilahi qəzəbin qarşısını ala bilməz.

6. Əzab qəfildən və istənilən bir şəraitdə nazil olur. (İstər səfərdə, istər vətəndə, istər yuxuda, istər oyaq vaxt...)

7. Bə’zən əzab olaraq qorxu və dəhşət müəyyənləşir və bu hal insanın məhvinə səbəb olur.

8. İnsanın tövbə etməsi üçün əzabı tə’xirə salıb möhlət vermək Allahın lütfüdür.

9. Allahın qəhr-qəzəbi və tənbehi də tərbiyə və mərhəmət xarakterlidir.


● Ayə 48:

﴿أَوَ لَمْ يَرَوْاْ إِلَى مَا خَلَقَ اللّهُ مِن شَيْءٍ يَتَفَيَّأُ ظِلاَلُهُ عَنِ الْيَمِينِ وَالْشَّمَآئِلِ سُجَّدًا لِلّهِ وَهُمْ دَاخِرُونَ﴾

Allahın yaratdığı şeylərin sağdan və soldan kölgələrinin səcdə edən halda döşəndiyini görmürlərmi?!”


Nöqtələr

● İstənilən bir növ kölgə “zill”, günortadan sonra isə “fə’y” adlanır.

● “Daxir” dedikdə müti hal, “yəmin” və “şimal” dedikdə isə günün sübh və qürub kimi iki tərəfi nəzərdə tutula bilər.

● Kölgə yerə döşənmiş halda olduğundan onun haqqında səcdə sözü işlənə bilər. Ümumiyyətlə, təkvini (təbii) baxışda bütün mövcudlar Allahın qarşısında səcdədədirlər.

Bildirişlər

1. Təkcə əşya yox, onun kölgə kimi müxtəlif xüsusiyyətləri də Allah qarşısında mütidir.

2. İlahi yaranmışların və onlarda baş verən dəyişikliklərin nəzərdən keçirilməsi Qur’anın tapşırıqlarındandır.

3. Varlıq aləmindəki əşya, hətta onun kölgəsi Allaha səcdədədirsə, nə üçün insan boyun əyməsin?

4. Biz dərk etməsək də, varlıq aləmi düşüncəli şəkildə itaət göstərir. (Fəxr Razinin tə’birincə, “daxirun” tə’biri şüurlu mövcudlara münasibətdə işlədilir.)
● Ayə 49:

﴿وَلِلّهِ يَسْجُدُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأَرْضِ مِن دَآبَّةٍ وَالْمَلآئِكَةُ وَهُمْ لاَ يَسْتَكْبِرُونَ﴾

Göylərdə və yerdə olan canlılar, həm də mələklər yalnız Allaha səcdə edər və təkəbbür göstərməzlər.”

● Ayə 50:

﴿يَخَافُونَ رَبَّهُم مِّن فَوْقِهِمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ﴾

Onlar hakim və əhatə edən Allahdan qorxar, Onun əmrlərini yerinə yetirərlər.”


Nöqtələr

● “Dabbə” dedikdə bir məkandan digərinə hərəkət edən canlı nəzərdə tutulur. Bu söz insana, heyvana və cinə aid edilir. Mələklər isə bu dairəyə aid deyil.

● Göydə və yerdə olan bütün mövcudların səcdəsi dedikdə, ya onların təbiət qanunları qarşısında təslimçiliyi, ya da şüurlu səcdəsi nəzərdə tutulur. Bizim düşüncəmizə sığmasa da, ayələrin zahirindən ikinci mə’na təsdiqlənir.

● Əgər Allah qarşısında bütün mövcudlar da mələklər kimi səcdədədirsə, nə üçün biz insanlar səcdə etməyək?!


Hökmünə müti olub hamı itaətdə ikən, İnsaf olmaz çəkinib haqqa boyun əyməyəsən.

Bildirişlər

1. Varlıq aləmi yalnız vahid Allahın qarşısında müti dayanıb səcdə edir.

2. Göylərdə də diri və hərəkətdə olan mövcudlar var.1

3. Mələklər Allah qarşısında tam təslimdirlər.

4. İnsan Allahdan öz günahlarına görə qorxursa, mələklər yalnız Onun məqam və əzəmətindən çəkinirlər.2

5. Mələklərin nə ruhunda, nə də əməlində təkəbbür var.

6. İlahi göstərişlərdən boyun qaçırmağın kökü təkəbbürdür. Bu kök qırıldıqda əməl başlayar.

7. Mələklər Allahın mə’murlarıdır və vəzifə daşıyırlar.


● Ayə 51:

﴿وَقَالَ اللّهُ لاَ تَتَّخِذُواْ إِلـهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلهٌ وَاحِدٌ فَإيَّايَ فَارْهَبُونِ﴾

Allah buyurdu: “İki mə’bud götürməyin. Yalnız Odur yeganə mə’bud. Belə isə, yalnız Məndən qorxun.”


Nöqtələr

● “İki mə’bud götürməyin” əmrindən belə bir nəticə çıxmır ki, üç mə’bud götürmək olar. Azın qadağasında çoxun da qadağası var. Bu tə’birdə başqa məqsəd də ola bilər: müşriklər belə düşünürdülər ki, bir mə’bud yaradır, digər mə’bud isə idarə edir. Onlar idarə edən mə’buda ibadət edirdilər.3

● Bir neçə ayə öncə müşriklərin “Əgər Allah istəsəydi, biz müşrik olmazdıq” bəhanəsi yada salındı. Bu ayədə isə belə deyilir: “Allah sizə şirki qadağan etmişdir.” Bəs necə ola bilər ki, Allah kiminsə müşrik olmasını istəsin?!

Bildirişlər

1. Tərbiyə prosesində öncə xurafatlı düşüncə tərzini aradan qaldırmaq lazımdır. Yalnız bundan sonra haqq söz tə’sir edə bilər.

2. İki məbuda ibadət batildirsə, ikidən çox mə’buda ibadət haqq ola bilməz.

3. Yaradan və idarə edən kimi iki mə’buda e’tiqad (xeyir və şər, Hörmüz və Əhrimən) batildir.

4. Batilin inkarı və haqqın sübutu üçün tə’kid lazımdır.

5. Allahdan qeyrisindən qorxmaq şirkdir.
● Ayə 52:

﴿وَلَهُ مَا فِي الْسَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَلَهُ الدِّينُ وَاصِبًا أَفَغَيْرَ اللّهِ تَتَّقُونَ﴾

Göylərdə və yerlərdə olan Onundur. Pərəstiş və itaət daim Onun üçündür. Yoxsa Allahdan qeyrisindənmi qorxursunuz?”


Nöqtələr

● Ayədə “din” deyərkən pərəstiş və bəndəlik nəzərdə tutulmuşdur. Din və məzhəbin qəbulunda pərəstiş və bəndəlik şərtdir. “Vasib” dedikdə daimilik və şiddət nəzərdə tutulur. Bu tə’birlə “Saffat” surəsinin 9-cu ayəsində də rastlaşırıq.

Bildirişlər

1. Hər bir mövcud üçün xüsusi rəbb nəzərdə tutan xurafi əqidənin əksinə olaraq göylərdə və yerdə olan bütün varlıqların Allahı birdir.

2. Yalnız bir olan Xaliqin qarşısında pərəstiş və bəndəlik caizdir.

3. Şəriət və qanunçuluq varlıq aləminin sahibi olan kəsin haqqıdır. Varlığı yaradan onun qanunlarını da bəyan etməlidir.

4. Şirkin heç bir dəlili və izahatı yoxdur.
● Ayə 53:

﴿وَمَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّهِ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْأَرُونَ﴾

İxtiyarınızda olan bütün ne’mətlər Allahdandır. Əgər bir nigarançılıq və ya bəlaya düçar olsanız, yalnız Ona yalvarasınız.”


● Ayə 54:

﴿ثُمَّ إِذَا كَشَفَ الضُّرَّ عَنكُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِّنكُم بِرَبِّهِمْ يُشْرِكُونَ﴾

Amma elə ki, Rəbbiniz sizi nigarançılıq və möhnətdən qurtarır, qəfildən bir dəstəniz Ona şərik qoşur. (Başqa səbəbləri və fərdləri bəlanın aradan qaldırılmasında iştirakçı sayır.)


Nöqtələr

● “Zurr” dedikdə ne’mətin itirilməsindən yaranan nigarançılıq nəzərdə tutulur. “Təc’ərun” sözü nalə, yalvarış mə’nasını bildirir.

● Bu ayə’nin məzmunu digər ayələrdə də təkrarlanmışdır:”Dənizin ortasında təhlükəyə düşdükdə Ondan başqa xəyalınızda olanlar məhv olur. Amma elə ki, sizi sahilə çatdırdı, üz çevirib nankorluq edirsiniz.”1

● Həzrət Peyğəmbər (s) buyurur: “Allahın ne’mətlərinin yalnız yemək və geyimdən ibarət olduğunu düşünən kəs həm səhlənkarlıq edib, həm də Allahın qəhr-qəzəbinə yaxınlaşıb.”2

Bildirişlər

1. İlahi ne’mətləri öz sə’y, təhsil və müdiriyyətinizin nəticəsi, bəxt və ya təsadüf saymayın.

2. Bütün ne’mətlər, hətta əhəmiyyətsiz saydığınız şeylər sizə Allahın iradəsi ilə verilmişdir.

3. Həm ne’mətlər Ondandır, həm də təhlükələr zamanı yeganə sığınacaq Odur.

4. Bəla və çətinlik allahpərəstlik fitrətini oyadır.

5. İnsan zəifdir və azacıq bir müsibətlə üzləşdiyi zaman çarəsiz qalır.

6. Ne’mətlər Allahdandır, çətinlik və zərərlər isə özümüzdən.

7. Allaha iman və yalvarış davamlı olmalı, müvəqqəti xarakter daşımamalıdır.

8. Rifah və asayiş Allahdan qəflət və şirkə meyl zəminidir.

9. Allaha diqqət fitri olduğundan hamıya aiddir. Şirk isə yalnız bə’zilərinə aiddir.

10. Bəla və müsibətlərin Allahdan savay bir varlıq tərəfindən aradan götürüldüyünü düşünmək şirkdir.
● Ayə 55:

﴿لِيَكْفُرُواْ بِمَا آتَيْنَاهُمْ فَتَمَتَّعُواْ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ﴾

(Ne’mət və çətinliklərin aradan qaldırılması kimi) onlara verdiyimizə nankorluq üçün belə edirlər. Ləzzət alın, tezliklə biləcəksiniz (nankorluq və şirkinizin cəzası nədir).”


Nöqtələr

● Ötən ayələr və hazırkı ayə ilahi də’vət və tərbiyə yolunu göstərir: Allah yeganədir, hər şeyin sahibidir, mürəbbidir, ne’mət verəndir, fəryada yetişəndir... Yenədəmi başqalarının sorağına gedək?!

Bildirişlər

1. Şirkin sonu Allaha qarşı küfr və Onun ne’mətlərinə qarşı nankorluqdur.

2.Allahdan qeyrisinə bağlılıq Onun ne’mətlərinə qarşı nankorluqdur.

3. Xalq daim nankorluq etsə də, Allah Öz ne’mətlərini kəsmir.

4. Küfr qatqılı ləzzətlərin sonu ilahi qəhr-qəzəbdir. “İbrahim” surəsinin 30-cu ayəsində də bu nöqtəyə işarə olunur.
● Ayə 56:

﴿وَيَجْعَلُونَ لِمَا لاَ يَعْلَمُونَ نَصِيبًا مِّمَّا رَزَقْنَاهُمْ تَاللّهِ لَتُسْأَلُنَّ عَمَّا كُنتُمْ تَفْتَرُونَ﴾

(Müşriklər) onlar üçün müəyyənləşdirdiyimiz ruzi payından heç nə bilməyən bütlər üçün ayırırlar. And olsun Allaha, hökmən iftira yaxdığınız şeylərlə bağlı sorğuya çəkiləcəksiniz.”


● Ayə 57:

﴿وَيَجْعَلُونَ لِلّهِ الْبَنَاتِ سُبْحَانَهُ وَلَهُم مَّا يَشْتَهُونَ﴾

Onlar Allah üçün qızlar qərar verirlər. (Mələkləri Allahın qızları sayırlar.) Halbuki O (övladı olmaq sifətindən) pakdır. Özlərinə isə istədiklərini (oğlanları aid edirlər).”


Nöqtələr

● “Ən’am” surəsinin 136-cı ayəsində buyurulur ki, bütpərəstlər əkin və mal-qaradan bütlər üçün pay ayırırlar. Ola bilsin ki, bu ayədə həmin nöqtəyə işarə olunmuşdur. Mərhum Əllamə Təbatəbainin nəzərincə, ayədə xalqın ne’mətlərin nazil olmasına və bəlaların dəfinə münasibətdə Allahdan-qeyrilərinin rolunu önə çəkməsindən danışılır.

● Müşriklər mələkləri Allahın qızları sayırdılar. “Zuxruf” surəsinin 19-cu ayəsində buyurulur: “Onlar Rəhmanın (Allahın) bəndələri olan mələkləri qadın bildilər.” Onların bu əqidəsində 3 büdrəmə vardı:

a) Allaha övlad aid edirdilər;

b) Mələklərin qadın cinsindən olduğunu bildirirdilər;

v) Özləri üçün əskiklik saydıqları qızları Allaha aid edirdilər.1

Bildirişlər

1. Nəyimiz varsa Ondandır. Ondan qeyrisinə pay ayırsaq, cavab verəsiyik.

2. Çaşqınlar da Allahın maddi mənfəətlərindən faydalanır.

3. Könül verdiyiniz zahiri və bəşəri vasitələrin ruzi yolundan və bəlaların dəfindən xəbəri yoxdur.

4. Ne’mətlərin hətta bir hissəsini Allahdan qeyrisinə aid etmək şirkdir.
● Ayə 58:

﴿وَإِذَا بُشِّرَ أَحَدُهُمْ بِالأُنثَى ظَلَّ وَجْهُهُ مُسْوَدًّا وَهُوَ كَظِيمٌ﴾

Həmin müşriklərin birinə qızının olması xəbər verilsə, qəzəbini udduğu halda çöhrəsi qüssədən qaralar.”


● Ayə 59:

﴿يَتَوَارَى مِنَ الْقَوْمِ مِن سُوءِ مَا بُشِّرَ بِهِ أَيُمْسِكُهُ عَلَى هُونٍ أَمْ يَدُسُّهُ فِي التُّرَابِ أَلاَ سَاء مَا يَحْكُمُونَ﴾

Ona verilən acı xəbərə görə xalqın arasından çıxıb gizlənər. (Qərara gələ bilməz ki, bu qızı xəcalət içində saxlasın, yoxsa onu torpağa basdırsın? Bilin ki, çox pis mühakimə aparırlar.”


Nöqtələr

● Cahil ərəblərin qız övlada nifrətlərinin səbəbləri vardı:

a) Qızın heç bir iqtisadi və istehsal rolu yox idi və ailə üçün yük sayılırdı.

b) Qəbilənin taleyini tə’yin edən döyüşlərdə qız övladın nə vuruşmaq, nə də müdafiə olunmaq qüdrəti vardı.

v) Döyüşlərdə qızlar əsir düşür və düşmənin təcavüzünə mə’ruz qalırdılar.

● Cahiliyyət təfəkkürünün ziddinə olaraq İslam qadına böyük dəyər verdi: İslam Peyğəmbəri (s) buyurur: “Qızlar necə də yaxşı övladdırlar.”1 Allah-təala Peyğəmbərin (s) də nəslini qızı Fatimədən davamlandırdı.

İmam Sadiq (ə) qız övladı olduğu üçün narahatlıq keçirən bir şəxsə buyurdu: “Sən yaxşı bilirsən, yoxsa Allah?” Həmin şəxs dedi: “Allah.” İmam buyurdu: “Allah sənin üçün yaxşı nədirsə onu seçib və sənə qız əta edib.”2

Bildirişlər

1. Qız övladı və qadını əskik saymaq cahil və xurafi bir düşüncədir.

2. Övladın dünyaya gəlişi müjdə olsa da, xurafat bu müjdəni zillət səbəbi sayır.

3. Çöhrənin qaralması ilə müşayiət olunan qəzəbin udulmasının nə dəyəri var?! (Özü də xurafat əqidəsinə görə qəzəb!)

4. Xurafat və batil əqidə ailənin xoşbəxtliyi üçün təhlükədir.

5. Bə’zən ən böyük cinayətlər ən müqəddəs şüarlar altında gerçəkləşir. (Şəxsiyyəti qorumaq adı ilə övlad diri-diri gora gömülür.)

6. Səmavi dinlər qız və qadınla bağlı xurafat əqidəsini məhkum edir.

● Ayə 60:

﴿لِلَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ مَثَلُ السَّوْءِ وَلِلّهِ الْمَثَلُ الأَعْلَىَ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ﴾

Axirətə iman gətirməyənlər üçün pis məsəl var. Ən üstün məsəl Allah üçündür. Qüvvət və hikmət sahibi Odur.”


Nöqtələr

Sual

:

Hazırkı surənin 74-cü ayəsində buyurulur ki, Allah üçün məsəl çəkməyin. Bəs bu ayə necə izah olunur?

Cavab:

Allah üçün məsəl çəkməmək dedikdə onu bir şeyə oxşatmamaq başa düşülür. Ən üstün məsəl dedikdə sifətlərin Allaha aid olması nəzərdə tutulur.

Bildirişlər

1. Bütün çirkinliklərin və pisliklərin qaynağı Qiyamətin inkarıdır.

2. Ən üstün kamilliklər Allaha aiddir.

3. İnsanın gözəlliyi onun imanındadır. İmansızlıq çirkinliklərin köküdür.

4. Allahın qüvvət və qüdrəti Onun hikmətindən ayrı deyil.


● Ayə 61:

﴿وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِم مَّا تَرَكَ عَلَيْهَا مِن دَآبَّةٍ وَلَكِن يُؤَخِّرُهُمْ إلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى فَإِذَا جَاء أَجَلُهُمْ لاَ يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلاَ يَسْتَقْدِمُونَ﴾

Əgər Allah insanları etdikləri zülmə görə cəzalandırsaydı, yer üzündə heç bir canlı qalmazdı. Amma onların cəzasını müəyyən vaxtadək tə’xirə salar. Elə ki, əcəlləri çatdı, onu bir saat sonraya ata bilməz, bir saat irəli çəkə bilməzlər.”


Nöqtələr

● Ümumi qanunçuluğa əsasən əzab tə’xirə salınırsa da, bə’zən Allah başqalarına ibrət olsun deyə sitəmkarları cəzalandırır. Lut, Nuh və Səmud qövmünün başına gələnlər buna misal ola bilər.

Sual:

Nə üçün ayədə insanın günahına görə bütün canlıların məhv olunması bildirilir?

Cavab:

Ayədəki “dabbə” sözü ya təkcə insana aiddir, ya da insan nəslinin məhvi ilə bütün canlıların məhvi nəzərdə tutulur. Çünki bütün digər canlılar insana xatir yaradılmışdır.

● İmamdan soruşurlar ki, nə üçün bə’zi ölülərin gözü açıq, bə’zilərininki bağlı olur? Həzrət buyurur: “Çünki əcəl gələndə gözləri açıq olanlar onu bağlamağa, gözləri bağlı olanlar da onu açmağa fürsət tapmırlar.”

● Bə’zi zülmlərin təhlükəsi və tə’siri çox böyükdür və bütün canlı aləm üçün qorxuludur. Qur’anda buyurulur: “Qorxun o günahlardan ki, onun ağrısı yalnız sitəmkarları bürüməz.”

Bildirişlər

1. İlahi cəza öz zülmümüzdən qaynaqlanır.

2. Zülm-sitəm ev yıxandır və bəşər nəslinin varlığını hədələyir.

3. Möhlət vermək və cəzanı tə’xirə salmaq Allahın sünnəsi, qanunudur.

Allahın işində təxir olsa da, ləğv yoxdur. İlahi əzabın gec-tezi var, amma ləğv olunmaz.

4. Allahın möhlətinin sonu var.

5. Allah Öz lütfü əsasında insanların tövbəsi üçün möhlət verir. Bu möhlət sizi qürrələndirməsin.

6. Sitəmkarların azad buraxılması onların haqlı olduğunu göstərmir.

7. Əcəl dəyişməzdir.


● Ayə 62:

﴿وَيَجْعَلُونَ لِلّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَى لاَ جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ الْنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفْرَطُونَ﴾

Müşriklər özləri üçün bəyənmədiklərini Allaha aid edirlər. Yalan olaraq deyirlər ki, ən gözəl olanlar onlar üçündür. Həqiqətən, onlar üçün olan oddur və onlar (oda doğru) öncüldürlər.”


Nöqtələr

● Bu ayə bir neçə ayə öncə bəyan olunmuş xurafi təfəkkürə işarə edir. Qız övladı özləri üçün əskik sayan müşriklər mələkləri Allahın qızları sayırdılar. Onlar oğlan övladı iftixar hesab edir və onu qızdan üstün ne’mət kimi tanıtdırırdılar.

Bildirişlər

1. Özümüz üçün bəyənmədiyimiz şeyləri Allaha aid etməyək.

2. İnsan bə’zən xəyala o qədər uyur ki, özünü başqalarından üstün sayır. Ona elə gəlir ki, onu başqalarının aqibətindən xoş aqibət gözləyir. Bu sayaq fərdlər başqa ayələrdə də tanıtdırılır.1
● Ayə 63:

﴿تَاللّهِ لَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى أُمَمٍ مِّن قَبْلِكَ فَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ﴾

And olsun Allaha, həqiqətən, Biz səndən qabaq da ümmətlərə peyğəmbərlər göndərdik. Şeytan onların (müşriklərin) əməllərini onlara gözəl göstərdi. (Şeytan) bu gün də onların hamisidir. Onlar üçün dərdli əzab var.”


Nöqtələr

● Ayə İslam Peyğəmbərinə (s) təsəlli verir ki, xalqın diqqətsizliyi və arxa çevirməsi onu narahat etməsin. Çünki bütün peyğəmbərlər bu sayaq fərdlərlə üzləşmişlər.

Bildirişlər

1. Tarix və keçmiş qövmlərlə tanışlıq səbir və dözüm amilidir, ibrət dərsidir.

2. Allah Öz adına and içir.

3. Peyğəmbərlərin be’səti ilahi bir cərəyan, sünnə olmuşdur.

4. Çirkinlikləri gözəl göstərmək, azğınlıqlara don geyindirmək şeytanın nüfuz yoludur.

5. Şeytanın yaratdığı görüntüləri qəbul etmək ona itaətin müqəddiməsidir.

6. Şeytanın hakimiyyəti bir anlıq deyil. O hər gün hakimiyyət dairəsini genişləndirməyə çalışır.

7. Şeytanın hakimiyyəti yalnız dünyaya aiddir və qiyamətdə onun əlindən bir iş gəlmir.


● Ayə 64:

﴿وَمَا أَنزَلْنَا عَلَيْكَ الْكِتَابَ إِلاَّ لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُواْ فِيهِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ﴾

Biz sənə yalnız ixtilafda olduqları məsələləri onlara aydınlaşdırmağın üçün Kitab nazil etdik. Bu Kitab iman gətirən qövm üçün hidayət və rəhmət səbəbidir.”


Bildirişlər

1. Qur’anın nazil olmasında məqsəd haqqı batildən ayırmaqdır.

2. İxtilafların səbəbi Peyğəmbər (s) göstərişlərindən uzaqlıqdır.

3. Allah peyğəmbərlər vasitəsi ilə höccəti tamamlayır, bəhanələri kəsir.

4. Qur’an həm haqla batil arasında mühakimə kitabı, həm tərbiyə vasitəsi, həm də ilahi rəhmət əldə etmək vasitəsidir.

5. İlahi hidayət və rəhmət əldə etmək üçün insan özündə səadət zəmini yaratmalıdır.
● Ayə 65:

﴿وَاللّهُ أَنزَلَ مِنَ الْسَّمَاء مَاء فَأَحْيَا بِهِ الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِّقَوْمٍ يَسْمَعُونَ﴾

Allah səmadan su nazil etdi, onun vasitəsi ilə ölmüş torpağı diriltdi. Əlbəttə bunda eşidənlər üçün aydın nişanələr var.”


Nöqtələr

● Ötən ayədə qəlblərin oyanış səbəbi olan kitabın nazil olması haqqında danışıldı. Bu ayədə torpağın oyanış səbəbi olan yağışın nazil olması qeyd edilir.

Bildirişlər

1. Təbiət hadisələri təsadüfi deyil, Allahın iradəsi əsasında gerçəkləşir.

2. Torpaq da insan kimi ölür, dirilir.

3. İlahi proqramlar adi və təbii vasitələrlə həyata keçir.

4. Su torpağın və torpaqda olanların həyat qaynağıdır.

5. Allahın təbiətdə idarəçiliyi tövhid məktəbidir.

6. Ən üstün allahşünaslıq yolu ilahi ayələri dinləmək və öyüd götürməkdir.
● Ayə 66:

﴿وَإِنَّ لَكُمْ فِي الأَنْعَامِ لَعِبْرَةً نُّسْقِيكُم مِّمَّا فِي بُطُونِهِ مِن بَيْنِ فَرْثٍ وَدَمٍ لَّبَنًا خَالِصًا سَآئِغًا لِلشَّارِبِينَ﴾

Şübhəsiz, dördayaqlılarda (davarda) sizin üçün ibrət var. Biz sizi onların içində olan həzm olmuş qida ilə qan arasındakı, içmək üçün dadlı südlə sirab edirik.”


Nöqtələr

● Allah yalnız səma qatları arasından həyat səbəbi olan su yox, həm də heyvanların daxilindən həyat səbəbi olan süd çıxarır.

● “Fərs” dedikdə həzm olunmuş qida nəzərdə tutulur. “İbrət” dedikdə cəhalətdən çıxmaq vasitəsi başa düşülür.

● “Ən’am” sözü cəm formada olsa da, “butunihi” sözü tək halda işlədilmişdir. Çünki bütün dördayaqlılar yox, onlardan bir vahidi nəzərdə tutulur.

● Süd həm su, həm də qida yerinə işlədilən kamil bir qidadır. Bu ne’mət bədənin bütün ehtiyaclarını ödəyir. Rəvayətdə oxuyuruq ki, süd əqli artırır, zehni gücləndirir, gözlərə işıq verir, qəlbi qüvvətləndirir, beli bərkidir, yaddaşsızlığı azaldır.

● Dördayaqlılar insanın təkcə maddi ehtiyaclarını yox, həm də bir sıra mə’nəvi ehtiyaclarını ödəyir.

Necə ola bilər ki, otdan süd çıxaran Allah qiyamətdə torpaqdan insanı çıxara bilməyə?! Necə ola bilər ki, qanla həzm olmuş qida arasından xalis süd hasil edən Allah saleh əməli qeyri-saleh əməldən seçə bilməyə?!

● Otun südə çevrilməsi üçün dördayaqlının orqanizmində ayırıcı, mikroböldürücü, təhlükəli maddələri zərərsizləşdirici, şirinləşdirici, qızdırıcı, yağlayıcı, rəngləyici qurğulara ehtiyac var. Necə ola bilər ki, neftayırma zavodunun mühəndisə ehtiyacı olsun, amma süd istehsal edən qurğunun yaradana ehtiyacı olmasın?!

● Müxlis insan o insandır ki, eniş-yoxuşlardan, ictimai-siyasi cərəyanlardan, müxtəlif dostlar arasından keçdikdə onların rəngini götürməsin.

● Hər hansı halal içkini dadlı edən onun saflığıdır. Su istənilən bir qatqıdan təmiz olduqda içməli olur.

● Su təkcə insan üçün yox, bütün canlılar üçün tamlı olmalıdır.

Müasir dünyada belə bir faktla rastlaşırıq ki, özünü sivil adlandıran ölkələr istifadə vaxtı ötmüş ərzaqları yoxsul ölkələrə göndərirlər.

● Südün insan tərəfindən istifadəsi onu göstərir ki, heyvanı xəlq edib onun daxilində süd qərar verən kəs elə bizi də yaradan və ehtiyaclarımızı bilən kəsdir.

● Həzrət Əli (ə) “Nəhcül-bəlağə”nin 25-ci məktubunda zəkat toplayan məs’ula belə yazır: “Zəkat toplamağa gedəndə bə’zi qaydalara əməl etməlisən. O cümlədən: heyvanın döşündə balası üçün bir qədər süd saxlamalı, heyvanı balasından ayırmamalı, yolda yorğun heyvana istirahət verməli, heyvanı otdan-sudan məhrum qoymamalısan.”

● Heyvanı kötəkləmək, uzun dırnaqlı barmaqlarla sağmaq, heyvandan həddindən artıq istifadə etmək, heyvana zülm etmək qadağandır. Qur’anda oxuyuruq ki, həzrət Süleyman - cin və ins onun hökmü altında olan bu əzəmətli şəxs - heyvanlara mərhəmət göstərər, mübarək əlini onların boynuna və ayağına çəkərmiş.”1

Bildirişlər

1. Heyvanda süd istehsalı sistemi, bu südün həzm olmuş qida ilə qan arasından xaric olması insan üçün ibrət dərsidir.


● Ayə 67:

﴿وَمِن ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ﴾

Siz xurma və üzüm ağaclarının meyvəsindən həm içki, həm də gözəl ruzi hazırlayırsınız. Əlbəttə, bu işdə düşünən qövm üçün aydın nişanələr var.”


Nöqtələr

● “Sukr” dedikdə ağılın itirilməsi nəzərdə tutulur. “Səkər” isə “sukr” üçün mənşədir.

● Ötən iki ayədə su və süd kimi iki təbii içkidən danışıldı. Bu ayədə meyvələrdən alınan içkilərə işarə olunur. Nə qədər ki, insan dünyanın işinə qatılmayıb, su və süd kimi lətif içkilər hasil olur. Elə ki, insan işə qatıldı, bə’zən gözəl ruzi, bə’zən isə fəsad törədən məstedici şərab hazırlanır.

Bildirişlər

1. Məstlik gətirən istənilən bir şey gözəl ruzi sayılmır.

2. Allah nə yaratmışsa gözəl yaratmışdır. Allahın yaratdıqlarından yaxşı və pis yolda istifadə etmək isə bizə aiddir.

3. Meyvələrin yaranışında diqqəti Allaha yönəldən nişanələr var: Meyvələrin rəngi, dadı, xüsusiyyətləri, qısamüddətli və uzunmüddətli faydaları, tərkibləri, insanın ehtiyaclarını ödəməsi, tədarük həddi, tədarük məhəlli ilə sakinləri arasındakı nisbət, insanın bu ne’mətləri əldə etməsi, bu ne’mətlərin əldə olunmasında istifadə edilən vasitələr.
● Ayə 68:



Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


----m--n--musayev-sanoat.html

----mddessir-sresi-46-48.html

----microsoft-word-yazi-12.html

----microsoft-word-yazi-3.html

----microsoft-word-yazi-8.html